codon là gì

Bách khoa toàn thư ngỏ Wikipedia

Mô hình cấu hình lý thuyết của cục tía mã DT, Từ đó từng nucleotide (A, T, G hoặc C) ở không khí 3 chiều rất có thể phối kết hợp đem lặp với từng nuclêôtit không giống, tạo nên trở nên "bộ ba" (triplet).

Bộ tía mã di truyền là tụ họp 3 nucleotide ngay lập tức nhau bên trên phân tử axit nucleic đem vấn đề về amino acid và tiến bộ trình dịch mã.[1][2]

Bạn đang xem: codon là gì

Đây là thuật ngữ nằm trong nghành DT học tập phân tử, nhập giờ đồng hồ Anh thuật ngữ này là triplet genetic code, thông thường được gọi tắt là "triplet code" (mã cỗ ba),[3][4] hoặc giản dị không chỉ có thế là "code" (mã) hoặc "codon" (đơn vị mã) hoặc "triplet" (bộ ba).[5][6][7] Tập phù hợp những cỗ tía tạo nên trở nên mã DT (genetic code).[8]

Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]

Nội hàm và nước ngoài diện[sửa | sửa mã nguồn]

Nội hàm của thuật ngữ này dùng để làm chỉ "mã di truyền" (genetic code) bao gồm tía vật thể nằm trong loại (triplet) là tía nuclêôtit; nước ngoài diện của thuật ngữ chỉ "3 vật thể nằm trong loại" ở đấy là 3 nuclêôtit đem chứa chấp vấn đề DT.[3]

Ví dụ[sửa | sửa mã nguồn]

Hai người nọ mong muốn viết lách thư kín, quy ước với nhau: chữ A là số 001, chữ B là số 002, chữ C là số 003 v.v. Người tớ nói: chữ A được mã hóa vì chưng số 001, chữ B là số 002 v.v. Vậy:

Xem thêm: attempt to là gì

  • Đây là loại mật mã ngay số, từng đơn vị chức năng mã (codon) bao gồm 3 chữ số nên gọi là mã cỗ tía (triplet).
  • Nếu mong muốn viết lách kể từ "CA", cần thiết gửi trở nên số "003 001", thì đấy là mã hóa (encode).
  • Muốn phát âm thư, người nhận tra tự điển, gửi từng đơn vị chức năng mã trở nên một chữ, tức thị giải mã (decode), nhờ bại mặt hàng số quy đổi trở nên kể từ nắm rõ - này là dịch mã (translation).[9]

Các loại cỗ ba[sửa | sửa mã nguồn]

Trong quy trình nghiên cứu và phân tích Sinh học tập phân tử ở bậc phổ thông, nên phân biệt (dù ko bắt buộc) những khái niệm: mã gốc, mã đem nghĩa, mã phiên và đối mã.

Xem thêm: total nghĩa là gì

  • Mã gốc là mã DT bên trên mạch ren được sử dụng thực hiện khuôn nhằm tổ hợp rời khỏi mRNA.[5] Mạch này nhập DT học tập phân tử gọi là mạch đối nghĩa (antisense strand),[10] nên còn nói theo cách khác mã gốc là mã đối nghĩa.
  • Mã đem nghĩa là cỗ tía bên trên mạch ren bổ sung cập nhật với mạch mã gốc.[10] Mã này đem vấn đề về amino acid, tuy nhiên lại ko nên là khuôn tổ hợp mRNA.
  • Mã phiên là mã của mRNA, phân bổ bên trên chuỗi mRNA (RNA thông tin), được tạo nên nhập quy trình phiên mã.
  • Đối mã là cỗ tía của tRNA dùng để làm khớp với mã phiên của mRNA ứng, kể từ bại tRNA giải thuật trở nên amino acid tuy nhiên tạo thành phiên bản dịch (chuỗi pô-li pep-tit). (Xem sơ trang bị ví dụ hóa mối quan hệ DNA→mRNA→Prô-tê-in).
  • Codontriplet là nhị định nghĩa ở Sinh học tập phân tử đem nội hàm như nhau, nhập bại "codon" là 1 đơn vị chức năng mã, còn "triplet" là 1 tụ họp tía vật thể giống như nhau (như tía trẻ con đồng sinh thì cũng gọi là triplet). Tuy nhiên đem người sáng tác lại quy ước: "côđon là cỗ tía của RNA, còn triplet là cỗ tía của DNA mã hoá".[5]
Bộ tía mã DT kể từ ren (mã gốc) được phiên lại trở nên cỗ tía mã phiên của mRNA, sau này được tRNA đem đối mã thi công ráp rồi quy đổi trở nên trình tự động những amino acid nhập quy trình dịch mã.

Lược sử[sửa | sửa mã nguồn]

  • Sau Lúc quy mô DNA được tò mò và công tía năm 1953,[7] những ngôi nhà khoa học tập tuy nhiên đa phần là Francis Crick và James Dewey Watson tiếp tục fake thuyết rằng: DNA mã hóa RNA, còn RNA mã hóa prôtêin kể từ bại Điểm sáng của khung người được tạo hình.[11] Giả thuyết này được tóm lược vì chưng sơ trang bị tuy nhiên lúc này, học viên trung học tập nào thì cũng biết, thưa lên tầm quan trọng trung tâm nhập chế độ DT là thuộc sở hữu DNA, tuy nhiên ko nên là prôtêin như trước đó bại khẳng định:

DNA → RNA → Protein → Tính trạng.

Sơ trang bị này sẽ là một trong mỗi nền tảng của luận thuyết trung tâm (central dogma) thưa bên trên.[12]

Từ sơ trang bị, rất có thể tế bào miêu tả là: Mã gốc → Mã phiên → Bản dịch.

  • Theo chủ yếu Crick, thì George Gamow là kẻ trước tiên giả thiết từng đơn vị chức năng mã DT (codon) là 1 cỗ tía (triplet).[13] Sau bại, Marshall Nirenberg và Heinrich J. Matthaei là những người dân trước tiên tò mò rời khỏi thực chất của một đơn vị chức năng mã (codon) nhập năm 1961.[7], [14] Đến năm 1964, bảng mã DT được công tía bên trên tập san Nature, nhập bại 64 cỗ tía của mRNA được xác lập nhờ M.W. Nirenberg nằm trong tập sự và H.G. Khorana, được trao giải Nobel 1968.[15] Thành tựu này hỗ trợ chúng ta hiểu rằng: từng đơn vị chức năng mã (codon) bao gồm một cỗ tía (triplet) nucleotide. Các tò mò tiếp sau về cấu hình và tác dụng của tRNA (RNA vận chuyển) đa phần bởi công tích của Alex Rich và Don Caspar (ở Boston), của Jacques Fresco và tập sự (ở Princeton) và một group những ngôi nhà khoa học tập Anh ở King's College Luân Đôn. Năm 1965, Robert W. Holley nằm trong Đại học tập Cornell tiếp tục công tía cấu trúc của tRNA, rồi thứu tự là trở nên tựu kết tinh ranh tRNA nhờ Robert M. Bock; sau cuối được xác nhận vì chưng những nghiên cứu và phân tích tinh ranh thể học tập nhờ tia X nhập năm 1974 vì chưng nhị group song lập nhau bao gồm Alexander Rich và Kim Sung-Hou, còn group bại bởi Aaron Klug hàng đầu.[16] Nhờ vậy tuy nhiên tớ hiểu rằng tRNA đem đối mã (anticodon) và cấu hình 3 chiều của chính nó. Như vậy, theo gót sơ trang bị của luận thuyết trung tâm, DNA đem mã gốc sẽ tiến hành quy đổi trở nên mã phiên của RNA vấn đề, rồi mã phiên này được RNA vận gửi đem đối mã tuy nhiên giải thuật này trở nên a-xit a-min ứng nhập quy trình dịch mã, kể từ bại tính trạng tạo hình.

Tóm tắt[sửa | sửa mã nguồn]

  • Trong Di truyền học tập tiến bộ, từng đơn vị mã gọi là codon (phiên giờ đồng hồ Việt: cô-đon,[5] phiên âm Quốc tế: /ˈkəʊdɒn/).[17]
  • Mỗi codon (đơn vị mã) DT bao gồm một triplet (phiên giờ đồng hồ Việt:tơ-ri-pơ-lit, phiên âm Quốc tế: /ˈtrɪplɪt/), tức là bộ ba nucleotide ngay lập tức nhau bên trên phân tử acid nucleic đem vấn đề về dịch mã.[18]
  • Nếu cỗ tía này ở DNA hoặc ở mạch mRNA thì gọi là đơn vị chức năng mã (codon) hoặc là cỗ tía (triplet), ko phân biệt nhau. Nhưng nếu như cỗ tía này ở tRNA canh ty nó giải thuật thì gọi là đối mã (anticodon, phiên âm giờ đồng hồ Việt: an-ti-cô-đon,[5] phiên âm Quốc tế: /ˌantɪˈkəʊdɒn/).[19]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Mã DT.
  • Khung phát âm mã.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]