regent là gì

Bách khoa toàn thư banh Wikipedia

Một phần vô loạt bài xích về
Chế phỏng quân chủ
Vương miện hoàng gia

Khái niệm chính

Bạn đang xem: regent là gì

    • Vua
    • Chế phỏng quân chủ
    • Quyền thiên thánh của vua
    • Thiên mệnh

Các loại

  • Chuyên chế
  • Hỗn hợp
  • Lập hiến
  • Nhị đầu
  • Kép
  • Tuyển cử
  • Emirate
  • Ethnarch
  • Liên bang
  • Thế tập
  • Pháp gia (Trung Hoa)
  • Không công ty quyền
  • Quốc dân
  • Nhiếp chính
  • Tứ đầu chế
  • Toàn thể

Lịch sử

  • Thành lập Đế quốc La Mã
  • Magna Carta
  • Khởi đầu Đế quốc Ottoman
    • Cách mạng Vinh Quang
    • Cách mạng Pháp
    • Trienio Liberal
    • Đệ Nhất Đế chế Pháp
    • Nội chiến Bồ Đào Nha
    • Đệ Nhị Đế chế Pháp
    • Thống nhất nước Ý
    • Minh Trị Duy tân
  • Thỏa thuận Áo-Hung
  • Thống nhất nước Đức
  • Cách mạng 5 mon 10 năm 1910
  • Thành lập Cộng hòa Brazil
    • Cách mạng Tân Hợi
    • Cách mạng Nga
  • Cách mạng Xiêm 1932
  • Thành lập Cộng hòa Ý
  • Tây Ban Nha đem sang trọng nền dân chủ
    • Cách mạng Iran
    • Campuchia hiện tại đại
  • Nội chiến Nepal

Chủ đề liên quan

  • Chế phỏng quý tộc
  • Chế phỏng thường xuyên quyền
  • Crowned republic
  • Chủ nghĩa bảo thủ
  • Thomas Hobbes
  • Chủ nghĩa chủ yếu thống
  • Orléanist
  • Chế phỏng quyền lực tối cao tập dượt trung
  • Philosopher king
  • Chế phỏng thừa kế con cái trưởng
  • Chủ nghĩa bảo hoàng
  • Giết vua
  • Regnal number
  • Hoàng gia
  • Ultra-royalist
Chủ đề Chính trị
  • x
  • t
  • s

Nhiếp chính (chữ Hán: 攝政), giờ Anh gọi là Regent, là 1 trong kiểu dáng chủ yếu trị của thời kỳ quân công ty thường xuyên chế hoặc quân công ty lập hiến vô lịch sử hào hùng của không ít vương quốc kể từ châu Âu cho tới Đông Á.

Nhiếp chủ yếu hoàn toàn có thể là 1 trong dạng hội đồng hoặc một cá thể, được tạo hình Khi một vị quân công ty không tồn tại tài năng trị vì thế, xử lý và điều hành và quản lý nền quân công ty, thì một người, phòng ban không giống tiếp tục thay cho vị quân công ty cơ vận hành và xử lý.

Quy tắc[sửa | sửa mã nguồn]

Giám quốc và Phụ chủ yếu đại thần[sửa | sửa mã nguồn]

Nhiếp chủ yếu thông thường xuất hiện tại vô tình huống vị quân công ty vắng tanh mặt mũi, bị giắt mắc bệnh hoặc thường thì là còn nhỏ tuổi tác nhằm hoàn toàn có thể tự động thống trị.

Khi cơ, một "Hội đồng nhiếp chính" bao gồm những quan liêu chức cung cấp tối đa tiếp tục thay cho vị quân công ty ấy xử lý chính vì sự. Đứng đầu tư mạnh quan liêu này, thường thì được xem là Thái tử, khi này sẽ xưng [Giám quốc; 監國]. Nếu là 1 trong cá thể không giống với toàn quyền xử lý chính vì sự, tức tiếp tục gọi là [Nhiếp chính; 摄政] hoặc [Bỉnh chính; 秉政]. Còn như 1 đại thành phần hùn xử lý chính vì sự, tuy nhiên ko đem quyền độc đoán, vớ tiếp tục gọi là [Phụ chính; 辅政]. Triều đại ngôi nhà Thanh, Duệ Thân vương vãi Đa Nhĩ Cổn nằm trong Trịnh Thân vương vãi Tế Nhĩ Cáp Lãng đều là 2 vị Thân vương vãi hùn Thuận Trị Đế xử lý triều chủ yếu lúc còn vượt lên trên nhỏ, tuy nhiên Đa Nhĩ Cổn thụ phong Thúc phụ Nhiếp Chính vương (叔父攝政王), Tế Nhĩ Cáp Lãng là Tín Nghĩa Phụ Chính Thúc vương (信義輔政叔王)[1], đã cho chúng ta thấy rõ ràng sự khác lạ thân thiện ["Phụ chính"] nằm trong ["Nhiếp chính"], cho dù cả nhị địa điểm này căn phiên bản đều hùn ngọc hoàng xử lý chính vì sự. Thời kỳ ngôi nhà Nguyễn, những sản phẩm tông thân thiện quốc mến thông thường sẽ tiến hành chỉ định và hướng dẫn thực hiện người phụ chủ yếu, được gọi là Phụ chủ yếu Thân thần (辅政親臣), còn những đại thần với quyền bính thì đều gọi cộng đồng là Phụ chủ yếu đại thần (辅政大臣).

Tại Nhật Bản cổ truyền, những quan liêu nhiếp chủ yếu gọi là Quan bạch (關白). Từ năm 858, thời Thiên hoàng Seiwa bởi nước ngoài tổ phụ Fujiwara no Yoshifusa nhiếp chủ yếu, thì chức quan liêu nhiếp chủ yếu Nhật Bản bởi dòng tộc Hokke (藤原北家; Đằng Nguyên Bắc Gia) sở hữu, mãi đến tới thời Minh Trị.

Ở Triều Tiên, những Quốc vương vãi thông thường tiếp vị ở lứa tuổi cứng cáp, nên nền nhiếp chủ yếu ở Triều Tiên thông thường không tồn tại lịch sử hào hùng lâu lăm. Tuy nhiên cơ chế nhiếp chủ yếu cũng xuất hiện tại Khi Quốc vương vãi còn nhỏ tuổi tác, như thời Triều Tiên Cao Tông, thân phụ ông là Hưng Tuyên Đại Viện Quân phát triển thành người nhiếp chủ yếu, tóm quyền lực tối cao thực tiễn vô thời hạn nhiều năm.

Thái hậu tham ô chính[sửa | sửa mã nguồn]

Lâm triều xưng chế[sửa | sửa mã nguồn]

Tuy vậy, một hiện tượng lạ tuy rằng ko đầu tiên tuy nhiên là luật bất trở thành văn và xẩy ra đặc biệt thông thường xuyên, là kẻ u (hoặc bà nội) của vị quân công ty ấy thông thường tiếp tục tham gia hội đồng nhiếp chủ yếu và với tài năng hàng đầu hội đồng nhiếp chủ yếu trong lúc ngọc hoàng còn vượt lên trên nhỏ tuổi tác. Hiện tượng u của quân công ty nhiếp chủ yếu chính thức kể từ Khi Tuyên Thái hậu Mị thị, sinh kiểu của Tần Chiêu Tương vương vãi được tôn thực hiện Thái hậu và chính thức nhập cuộc triều chủ yếu, mở màn hiện tượng lạ Thái hậu thường xuyên quyền vô xuyên suốt chiều nhiều năm lịch sử hào hùng những vương quốc Đông Á. Sách Hậu Hán thư với bình rằng:

自古雖主幼時艱,王家多釁,必委成冢宰,簡求忠賢,未有專任婦人,斷割重器。唯秦羋太后(即宣太后)始攝政事,故穰侯權重於昭王,家富於嬴國。

.

Từ xưa Khi những Vương còn nhỏ tuổi tác, cơ nghiệp vương vãi thất gặp gỡ nguy cấp, vớ tiếp tục ủy thác cho tới Trủng tề, lại cầu danh hiền khô, chứ không tồn tại chuyện phụ thuộc vô thiếu nữ, với nguy hại thực hiện đứt đoạn giang tô. Chỉ duy với Mị Thái hậu nước Tần, khơi mồng cho việc nhiếp chính vì sự, khiến cho Nhương hầu (Ngụy Nhiễm) quyền ngang với Chiêu vương vãi, gia thế áp hòn đảo bên trên khu đất chúng ta Doanh.

— Hậu Hán thư - Phạm Diệp

Sang thời ngôi nhà Hán, Lã Thái hậu nhân khi Hán Huệ Đế bạo bệnh dịch bỏ mình, ngọc hoàng Lưu Cung còn nhỏ nhưng mà tự động bản thân đầu tiên lâm triều, đi ra chiếu chỉ tự động xưng bản thân là 「Chế; 制」, mở màn cho 1 hiện tượng lạ nhưng mà những sử gia gọi là 「Lâm triều xưng chế; 临朝称制」 của những vị Hoàng thái hậu. Vào thời điểm lúc đó, những Thái hậu hoàn toàn có thể lên triều nghị chủ yếu một cơ hội công khai minh bạch giống như các vị ngọc hoàng quân công ty.

惠帝崩,太子立为皇帝,年幼,太后临朝称制,大赦天下。

.

Xem thêm: thunderstorm là gì

Huệ Đế băng, Thái tử tức vị ngọc hoàng. Niên ấu, Thái hậu lâm triều xưng chế, đại xá thiên hạ.

— Hán thư - Cao hậu kỷ

Vốn dĩ, "Lâm triều" ý là xử lý quốc chủ yếu, tương tự Thiên tử lâm triều, còn "xưng Chế" là tổ chức quyền vận hành quốc chủ yếu như Thiên tử. Từ xưa, hậu phi vốn liếng chỉ ở vô cung, không tồn tại quyền bính xử lý quốc sự đầu tiên. Từ Khi Tần Thủy Hoàng xưng ngọc hoàng, ban mệnh lệnh đều gọi là ["Chế"; 制] hoặc ["Chiếu"; 诏], công văn gọi là ["Cáo"; 诰][2]. Trong Hậu Hán thư, cuốn loại 3 - "Túc Tông Hiếu Chương nhà vua phiên bản kỷ", với ghi lại rằng:「"Đế thân thiện xưng Chế lâm quyết, như Hiếu Tuyên Cam Lộ Thạch Cừ cố sự, tác Bạch Hổ nghị tấu"; 帝親稱制臨決,如孝宣甘露石渠故事,作白虎議奏。」. Như vậy, "Lâm triều" tức là đăng vị xử lý quốc sự, mang ý nghĩa quan trọng, nhưng mà hậu phi cung tần vốn liếng dĩ không tồn tại quyền tham ô chủ yếu, nếu mà với quyền cơ thì tức là "xưng Chế", hàm ý hành xử đều tương tự quyền lực tối cao của ngọc hoàng. Lịch sử gọi những người dân phụ phái đẹp này là 「Nữ chủ; 女主」.

Thùy liêm thính chính[sửa | sửa mã nguồn]

Đến thời của Võ Tắc Thiên, bà ngồi sau đó 1 bức rèm (Hán ngữ viết lách "Liêm tử"; 帘子) nhằm nghe triều thần nghị luận việc nước sau sườn lưng Đường Cao Tông. Vào thời điểm này, việc Hậu phi tham ô chủ yếu được khai sinh đi ra một cơ hội diễn tả mới mẻ, gọi là 「Thùy liêm; 垂帘」, Có nghĩa là "Buông rèm", được cho phép Hoàng hậu hoàn toàn có thể ở sau ngọc hoàng nhưng mà dự thính nằm trong thảo luận chính vì sự. Điều này còn có ghi vô Cựu Đường thư:

時帝風疹不能聽朝,政事皆決於天后。自誅上官儀後,上每視朝,天后垂簾於御座後,政事大小皆預聞之,內外稱為「二聖」。帝欲下詔令天后攝國政,中書侍郎郝處俊諫止之。

.

Khi vua (tức Đường Cao Tông) bị bệnh dịch ko thể nghe triều, chính vì sự toàn quyết bởi Thiên hậu (tức Võ Tắc Thiên). Từ Khi làm thịt Thượng Quan Nghi, từng thứ tự coi triều, Thiên hậu đều buông rèm ngồi ở sau bảo tọa, chính vì sự rộng lớn nhỏ đều nghe biết không còn, đương thời xưng gọi 「Nhị Thánh」. Vua tiếp sau đó hạ chiếu mệnh lệnh Thiên hậu Nhiếp quốc chủ yếu, Trung thư Thị lương y Hách Xử Tuấn ngăn ngừa.

— Cựu Đường thư - Cao Tông kỷ

Sang thời ngôi nhà Tống, đời Tống Nhân Tông, với Chương Hiến Lưu Thái hậu từng được di chiếu 「Quân quốc trọng sự, quyền thủ xử phân; 軍國重事,權取處分」, hàng đầu group người được quyền vận hành chính vì sự. Vào khi ấy, việc nhiếp chủ yếu này của Lưu Thái hậu tổ chức Thùy liêm ở Thừa Minh năng lượng điện (承明殿), ngọc hoàng ở mặt mũi Tả, Thái hậu ở mặt mũi Hữu, vẫn người sử dụng việc [Thùy liêm] nhằm xử lý sự vụ[3][4]. Sang thời Tống Anh Tông, vô thời hạn thống trị thứ nhất thì ông từng thường xuyên bạo bệnh dịch, lúc ấy Từ Thánh hậu từng ở sau rèm nhưng mà nhiếp chủ yếu vương quốc trọng sự, đó là khi đầu tiên ghi nhận việc Thái hậu tham ô chủ yếu bằng phương pháp buông rèm là 「Thùy liêm thính chánh; 垂帘听政」.

Việc này được sách Đông đô sự lược (東都事略) chép đặc biệt rõ:

英宗暴得疾,慈圣后垂帘听政。

.

Anh Tông bạo bệnh dịch, Từ Thánh hậu thùy liêm thính chủ yếu.

— Đông đô sự lược

Từ cơ, những đời Hoàng thái hậu nhiếp chủ yếu đều ngồi sau bức rèm nghe việc, thực hiện cho tới cụm kể từ "Thùy liêm thính chánh" kể từ cơ ám chỉ việc phụ phái đẹp tham gia triều chủ yếu. Tuy nhiên đó cũng là 1 trong hành vi thông thường thức nếu như Hậu phi với việc ko tiện mở ra với Ngoại thần thì đều ở sau đó 1 bức rèm, đều phải sở hữu người truyền đạt loại gián tiếp, này là chính vì ko người nam giới nào là trừ ck (tức Hoàng đế) hoàn toàn có thể tùy tiện coi mặt mũi những bà, thậm chí còn là Hoàng tử bởi bản thân sinh đi ra cũng có thể có nghi ngại kị. Sự tách biệt nam giới phái đẹp này được giữ lại ở toàn bộ những vương quốc đồng văn, bao gồm cả nước ta, Nhật Bản và Nước Hàn.

Nghi thức "Thùy liêm" này là 1 trong hành vi tham gia chủ yếu trị đầu tiên, bởi này cũng đều cần với tiến độ ví dụ, nhưng mà tiến độ ví dụ đều tùy nằm trong triều đại đưa ra quyết định. Theo quy định thời ngôi nhà Tống, triều đại ghi lại nhiều kiểu dáng "Thùy liêm" nhất, khi đang được nghị đánh giá thức cho tới Chương Hiến Thái hậu vẫn dẫn lệ đời Đông Hán, đã cho chúng ta thấy Hoàng thái hậu và ngọc hoàng Khi nằm trong nghe chủ yếu phía trên năng lượng điện là ngồi ngang sản phẩm tuy nhiên song cùng nhau. Trong số đó, bởi ngọc hoàng là công ty nên ở vị ["Tả"; 左], còn Hoàng thái hậu đơn giản phụ trợ nên ở địa điểm ["Hữu"; 右][5]. Cũng vì thế tóm quyền, nghi tiết của một Thái hậu nhiếp chủ yếu đều tương tự động Hoàng đế[6], Thái hậu hạ thánh chỉ thì tự động xưng là 「; 予」, bên trên triều đàng thì tự động xưng 「Ngô; 吾」, nhưng mà ko thể tự động xưng kể từ chỉ thường dùng cho tới ngọc hoàng là 「Trẫm; 朕」[7]. Ngoài việc thẳng lên năng lượng điện nằm trong ngọc hoàng, nhiều lúc cần thiết xử lý sự vụ chủ nghĩa không giống, những Thái hậu cũng có thể có những hình thực "thùy liêm" kha khá đặc trưng. Sử Triều Tiên với chép về phong thái thùy liêm lúc không cần thiết lên năng lượng điện của triều Tống khá tỉ mỉ:「"Lúc Thùy liêm ở Tống triều với Thông ngữ Nội thị là kẻ phụ trách thông truyền trước mùng nên Thái hậu hoàn toàn có thể ở vô tẩm cung mệnh lệnh Nội quan liêu hạ mệnh lệnh và triều thần trải qua Nội quan liêu nhằm thỉnh mệnh lệnh. Viên quan liêu Tấu sự tiếp tục phân tích và lý giải văn tự động nhằm bẩm báo, được quánh cơ hội nghe chuyện"[8]. Sang thời ngôi nhà Thanh, Khi Từ An Thái hậu và Từ Hi Thái hậu triển khai thùy liêm, lại chọn lựa cách ngồi ở sau bức rèm được đặt điều sau bảo tọa của ngọc hoàng vô Dưỡng Tâm năng lượng điện, vì vậy tạo ra hình hình ảnh Thái hậu buông rèm ngồi sau ngọc hoàng, trong lúc thực tiễn đại số đông triều đại Thái hậu lại ngồi cạnh bên ngọc hoàng, phía trên được cho rằng vì thế khi cơ với 2 vị Thái hậu bên cạnh đó tác động kể từ cơ hội ngồi sau rèm của Võ Tắc Thiên.

Tại nước ta, sau thời ngôi nhà Lê Sơ với Hoàng thái hậu Nguyễn Thị Anh, thì kể từ cơ cho tới triều ngôi nhà Nguyễn không hề tình huống Thái hậu triển khai "Thùy liêm thính chính" nào là nữa cả, nhưng mà tư liệu việc Nguyễn Thái hậu thùy liêm đi ra sao cũng ko được ghi lại ví dụ, nên kiểu dáng thùy liêm của Thái hậu nước ta ko rõ rệt. Còn bên trên Triều Tiên, từng xuất hiện tại không ít những thời kỳ nhưng mà những Vương đại phi hoặc Đại vương vãi đại phi triển khai "Thùy liêm thính chính" thay cho mặt mũi Quốc vương vãi còn nhỏ tuổi tác vận hành triều chủ yếu. Chẳng hạn tình huống Trinh Thuần Vương hậu Kim thị nhiếp chủ yếu cho tới tằng tôn của tôi (theo vế vô vương vãi thất chứ không hề cần phải có mối liên hệ huyết thống) là Triều Tiên Thuần Tổ. Đối với lễ giáo Triều Tiên thì đó là một sự khiếu nại đặc biệt quan trọng, còn cần tổ chức những lễ Tế cáo, nên hình thực thùy liêm được ghi lại rất tinh tể. Cách buông rèm của Triều Tiên về cơ phiên bản được phụ thuộc vào đời ngôi nhà Tống, những Đại phi tiếp tục ngồi sau bức Bình phong đặt điều cạnh bên của Quốc vương vãi vô Hi Chính đàng (희정당; 熙政堂) bên trên Xương Đức Cung. Hướng ngồi là phía Đông (khi coi vào), mặt mũi của Đại phi tiếp tục khuynh hướng về phía Nam.

Bên cạnh cơ, với một trong những thuật ngữ không giống chỉ việc phái đẹp công ty tham gia. Theo lệ thường thì, "Thùy liêm thính chính" hoặc "Lâm triều thính chính" chỉ dành riêng cho những Hoàng thái hậu và Thái hoàng thái hậu nhưng mà ko cần Hoàng hậu. Nếu loại gián tiếp tham gia thì chỉ hoàn toàn có thể gọi là 「Can chính; 干政」 hoặc 「Dự chính; 預政」. Việc Hoàng hậu tham gia chính vì sự, tương đương với Thái tử triển khai "Giám quốc", vì thế ngọc hoàng thẳng điều hành và quản lý quốc chủ yếu vẫn tồn tại bên trên vị, bởi vậy nếu như Hoàng hậu thẳng tham gia triều chủ yếu thì chỉ xưng là 「Thiện quyền thường xuyên chính; 擅權專政」 hoặc 「Thính chủ yếu đại chính; 聽政代政」, còn nếu như chỉ loại gián tiếp thì lại người sử dụng những kể từ "Can chính" hoặc 「Gián chính; 諫正」[9].

Xem thêm: text nghĩa là gì

Nhìn nhận[sửa | sửa mã nguồn]

Việc nhiếp đó là một hiện tượng lạ trong thời điểm tạm thời bởi vị quân công ty vắng tanh mặt mũi, hoặc vì thế nguyên nhân chủ yếu trị nhưng mà vương quốc không tồn tại quân công ty, nên là đều chỉ giữ lại vô một khoảng chừng thời hạn chắc chắn. Đến Khi vị quân công ty đầy đủ tuổi tác, đầy đủ tài năng hoặc với vị quân công ty mới mẻ đăng quang, thì thời kỳ nhiếp chủ yếu tiếp tục kết thúc giục. Thông thông thường thời hạn nhiếp đó là khoảng chừng 8 năm, hoặc vô phạm vi rộng lớn 10 năm chính vì tuổi thọ được gọi là "nhỏ" thường thì vẫn 5 hoặc 6 tuổi tác, đơn lẻ với tình huống chỉ 1 tuổi tác (như Lê Nhân Tông). Tuy nhiên, những nhiếp chủ yếu với gia thế rộng lớn đều phải sở hữu thời hạn nhiếp chủ yếu băng qua số lượng này không ít, điển hình nổi bật như Từ Hi Hoàng thái hậu, hoặc nền quân công ty đã biết thành thoái trào quá mức cho phép nhưng mà lập trở thành cả một "hệ thống" như gia tộc chúng ta Tào, chúng ta Tư Mã, gia tộc Fujjiwara và chúa Trịnh tóm quyền liên tiếp.

Từ thời ngôi nhà Hán tận mắt chứng kiến Lã hậu rồi những Thái hậu Đông Hán độc bá triều cương, những triều đại về sau thông thường đem chuyện "Nữ công ty lâm triều" phát triển thành một chuyện kha khá mẫn cảm cho tới tổ chức chính quyền, thông thường là 1 trong tình huống nhằm thao túng hoặc tận dụng nào là cơ. Triều đại thiết chặt yếu tố này nhất đó là triều đại ngôi nhà Minh, công ty trương tách tầm quan trọng của Hậu phi ngoài chủ yếu trị, ko hề xuất hiện tại một Nữ công ty lâm triều nào là. Nho gia Tuân Tử, người dân có tác động rộng lớn lý thuyết Nho giáo đời ngôi nhà Tống, vẫn đem "Nữ chủ", "Trá thần""Tham lại" xưng là 「Tam loạn; 三亂」[10], bởi vậy tác động cho tới ý kiến nhận về sau của việc phái đẹp công ty nhập cuộc chính vì sự, điển hình nổi bật là kể từ thời Nam Tống, vẫn lấy Tân Nho học tập của Chu Hi vốn liếng Chịu tác động kể từ lý thuyết của Tuân Tử nhằm phán ánh nóng bức việc Nữ công ty lâm triều và độc bá triều cương. Các triều đại về sau dần dần giới hạn việc được cho phép Thái hậu nhập cuộc chính vì sự, Khi những ngọc hoàng còn nhỏ thì những hội đồng nhiếp chủ yếu lập đi ra đều phải sở hữu Thân vương vãi và quan liêu đại thần hàng đầu phụ chủ yếu, điển hình nổi bật như cơ chế ở trong phòng Minh và ngôi nhà Thanh. Trường thích hợp Từ An Hoàng thái hậu và Từ Hi Hoàng thái hậu trọn vẹn là 1 trong nước ngoài lệ đặc trưng, đem thay đổi bởi đấu giành giật chủ yếu trị chứ không hề cần là công ty trương của triều đại này tức thì từ trên đầu. Theo lý thuyết nhưng mà Minh-Thanh xây dựng, thường thì nhiếp đó là "Phụ chủ yếu đại thần", cả một hội đồng không người nào vượt lên trên ưu việt rộng lớn ai và khiên chế cho nhau, điển hình nổi bật là Tứ trụ Đại thần thời Khang Hi hoặc Cố mệnh Bát đại thần thời Đồng Trị.

Trường thích hợp cũng có thể có đồng ý Hoàng thái hậu nhiếp chủ yếu thì đều phải sở hữu những quan liêu đại thần cạnh bên phò trợ, ko nhằm Thái hậu 1 mình độc bá triều cương cũng xẩy ra ở nước ta, như Đại Thắng Minh nương nương thời ngôi nhà Đinh với Phó vương vãi Lê Hoàn, Linh Nhân Thái hậu thời Lý với Lý Thường Kiệt và Lý Đạo Thành, hoặc như Tuyên Từ Thái hậu thời Lê với Nguyễn Xí và Trịnh Khả vậy. Sang thời ngôi nhà Nguyễn, những vị Vua nhỏ như Vua Kiến Phúc và Vua Duy Tân về cơ phiên bản án Theo phong cách thực hiện của Minh-Thanh, tức chỉ mất Hội đồng Phụ chủ yếu của Cơ Mật viện nhưng mà ko cho tới Thái hậu lâm triều.

Nhân vật nổi bật[sửa | sửa mã nguồn]

Trung Quốc[sửa | sửa mã nguồn]

Từ Hi Thái hậu - một hình tượng của cụm kể từ Thùy liêm thính chính bên trên Trung Quốc.
  • Y Doãn - thời Thương Thái Giáp.
  • Chu Công Đán - thời Chu Thành vương vãi.
  • Cộng hòa chấp chủ yếu - sau thời Chu Lệ vương vãi.
  • Lã hậu - thời Hán Cao Tổ, Hán Huệ Đế, Hán Tiền Thiếu Đế và Hán Hậu Thiếu Đế.
  • Hoắc Quang - thời Hán Chiêu Đế và Hán Tuyên Đế.
  • Vương Mãng - thời Hán Bình Đế và Nhũ Tử Anh.
  • Hòa Hi Đặng Thái hậu - thời Hán Thương Đế và Hán An Đế.
  • Tào Tháo và Tào Phi - thời Hán Hiến Đế.
  • Tư Mã Ý, Tư Mã Sư nằm trong Tào Sảng - thời Ngụy Tề vương vãi.
  • Văn Thành Văn Minh Hoàng hậu - thời Bắc Ngụy Hiến Văn Đế và Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế.
  • Tắc Thiên Thuận Thánh Hoàng hậu - thời Đường Cao Tông, Đường Trung Tông và Đường Duệ Tông.
  • Chương Hiến Minh Túc Hoàng hậu - thời Tống Chân Tông và Tống Nhân Tông.
  • Chiêu Từ Thánh Hiến Hoàng hậu - thời Sở Đế Trương Bang Xương[11] và Tống Cao Tông.
  • Thọ Hòa Thánh Phúc Thái hoàng thái hậu, Giả Tự Đạo - thời Tống Độ Tông và Tống Cung Đế.
  • Thánh Thần Tuyên Hiến Hoàng hậu - thời Liêu Thánh Tông.
  • Bốc Đáp Thất Lý-thời Nguyên Huệ Tông
  • Đa Nhĩ Cổn và Tế Nhĩ Cáp Lãng - thời Thanh Thế Tổ.
  • Ngao Bái, Sách Ni, lấn Tất Long và Tô Khắc Tát Cáp - thời Thanh Thánh Tổ.
  • Từ An Thái hậu và Từ Hi Thái Hậu - thời Thanh Mục Tông và Thanh Đức Tông.
  • Nhiếp Chính vương vãi Tải Phong - thời Tuyên Thống Đế.

Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Phụ chủ yếu đại thần Tôn Thất Thuyết - một hình tượng quan liêu nhiếp chủ yếu của nước ta thời ngôi nhà Nguyễn.
  • Phó vương vãi Lê Hoàn - thời Đinh Phế Đế.
  • Thượng Dương Hoàng thái hậu,Nguyên phi Ỷ Lan , Lý Thường Kiệt và Lý Đạo Thành - thời Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông.
  • Đỗ Anh Vũ - thời Lý Anh Tông.
  • Tô Hiến Thành - thời Lý Cao Tông.
  • Trần Thái Tổ và Trần Thủ Độ - thời Trần Thái Tông.
  • Hồ Quý Ly - thời Trần Thuận Tông và Trần Thiếu Đế.
  • Tuyên Từ Nguyễn Thái hậu - thời Lê Nhân Tông.
  • Các Chúa Trịnh - toàn cỗ thời Lê trung hưng.
  • Phạm Đăng Hưng và Lê Văn Duyệt - phụ tá thời Minh Mạng.
  • Trương Đăng Quế - phụ tá thời Thiệu Trị.
  • Trương Đăng Quế, Võ Văn Giải, Nguyễn Tri Phương, Lâm Duy Tiếp - phụ tá thời Tự Đức.
  • Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết, Trần Tiễn Thành - phụ tá thời Dục Đức và Hiệp Hòa.
  • Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết, Gia Hưng vương vãi Nguyễn Phúc Hồng Hưu - phụ tá thời Kiến Phúc.
  • Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết, Gia Hưng vương vãi Nguyễn Phúc Hồng Hưu, Hoài Đức công Nguyễn Phúc Miên Lâm - phụ tá thời Hàm Nghi
  • Thọ Xuân vương vãi Nguyễn Phúc Miên Định, Nguyễn Văn Tường, Nguyễn Hữu Độ, Phan Đình Bình - phụ tá thời Đồng Khánh.
  • Tuy Lý vương vãi Nguyễn Phúc Miên Trinh, Hoài Đức quận vương vãi Nguyễn Phúc Miên Lâm, Nguyễn Trọng Hợp, Trương Quang Đản, Bùi Ân Niên, Nguyễn Thân, Hoàng Cao Khải - phụ tá thời Thành Thái.
  • An Thành vương vãi Nguyễn Phúc Miên Lịch, Trương Như Cương, Lê Trinh, Hoàng Côn, Tôn Thất Hân, Nguyễn Hữu Bài, Vương Duy Trinh, Cao Xuân Dục, Trần Đình Phác, Hồ Đắc Trung, Đoạn Đình Duyệt - phụ tá thời Duy Tân.
  • Tôn Thất Hân - phụ tá thời chỉ bảo Đại.

Nhật Bản[sửa | sửa mã nguồn]

Thánh Đức Thái tử - hình tượng nhiếp chủ yếu vô lịch sử hào hùng Nhật Bản.
  • Thần Công Hoàng hậu - Hoàng hậu của Trọng Ai Thiên hoàng. Theo truyền thuyết, bà là kẻ vẫn nhiếp chủ yếu và chỉ đạo vương quốc bên trên thực tiễn kể từ Khi phu quân của bà bỏ mình năm 201 cho tới Khi nam nhi bà Ứng Thần Thiên hoàng đăng quang năm 269.
  • Thánh Đức Thái tử - là 1 trong ngôi nhà chủ yếu trị, ngôi nhà cách tân, anh hùng Phật giáo nổi tiếng vô lịch sử hào hùng Nhật Bản.
  • Thiên hoàng Suiko - Hoàng hậu loại nhị của Thiên hoàng Mẫn Đạt, nên bên cạnh đó bà cũng chính là Hoàng tổ kiểu bên trên danh nghĩa của Thiên hoàng Jomei. Về sau bà phát triển thành Nữ Thiên hoàng thứ nhất với ghi nhận đầu tiên.
  • Thiên hoàng Kōgyoku - Hoàng hậu của Thiên hoàng Jomei; sinh kiểu của Thiên hoàng Tenji và Thiên hoàng Tenmu. Về sau phát triển thành Thiên hoàng nhị thứ tự bên trên vị ở cả hai quy trình không giống nhau, nên dùng 2 tôn hiệu riêng lẻ.
  • Các member Gia tộc Fujiwara - toàn cỗ thời Heian.
  • Fujiwara no Yoshifusa - thời Thiên hoàng Seiwa. Người mở màn cho tới thời kỳ gia tộc Fujiwara nhiếp chủ yếu Nhật Bản.
  • Fujiwara no Mototsune - thời Thiên hoàng Montoku cho tới Thiên hoàng Uda, trải 5 đời. Là một trong mỗi Nhiếp chủ yếu quan liêu quyền lực tối cao nhất của gia tộc Fujiwara.
  • Ichijō Kaneyoshi - một Nhiếp chủ yếu quan liêu thời Muromachi. Thời kỳ Thiên hoàng Shōkō cho tới Thiên hoàng Go-Tsuchimikado.
  • Ichijō Akiyoshi - Nhiếp chủ yếu quan liêu thứ nhất thời Edo. Thời kỳ Thiên hoàng Meishō.
  • Nijō Nariyuki - thời Thiên hoàng Ninkō đến tới Thiên hoàng Meiji. Một trong mỗi Nhiếp chủ yếu quan liêu quyền lực tối cao nhất của lịch sử hào hùng Nhật Bản.

Triều Tiên[sửa | sửa mã nguồn]

  • Từ Thánh Thần Hiến Đại vương vãi đại phi - thời Triều Tiên Duệ Tông và Triều Tiên Thành Tông.
  • Thánh Liệt Nhân Minh Đại vương vãi đại phi - thời Triều Tiên Minh Tông.
  • Trinh Thuần Vương hậu - thời Triều Tiên Thuần Tổ.
  • Hưng Tuyên Đại Viện Quân - thời Triều Tiên Cao Tông.
  • Thuần Nguyên Vương hậu- thời Triều Tiên Triết Tông và Triều Tiên Hiến Tông

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Thanh sử cảo quyển 4: 加封和碩睿親王多爾袞為叔父攝政王。乙丑,以雷興為天津巡撫。丁卯,加封和碩鄭親王濟爾哈朗為信義輔政叔王
  2. ^ 《史記‧秦始皇本紀》: 臣等謹與博士議曰:『古有天皇,有地皇,有泰皇,泰皇最貴。』臣等昧死上尊號,王為『泰皇』。命為『制』,令為『詔』,天子自稱曰『朕』。」
  3. ^ 宋史/卷009: 乾興元年二月戊午,真宗崩,遺詔太子即皇帝位,尊皇后為皇太后,權處分軍國事。
  4. ^ 宋史/卷242: 真宗崩,遺詔尊后為皇太后,軍國重事,權取處分。謂等請太后御別殿,太后遣張景宗、雷允恭諭曰:「皇帝視事,當朝夕在側,何須別御一殿?」於是請帝與太后五日一御承明殿,帝位左,太后位右,垂簾決事。
  5. ^ 《宋史·卷三百一十·列传第六十九》:仁宗立,迁礼部尚书。群臣议太后临朝仪,曾请如东汉故事,太后坐帝右,垂帘奏事。
  6. ^ 《宋史紀事本末》第24卷: 仁宗天聖元年五月庚寅,議皇太后儀衛,制同乘輿。
  7. ^ 《宋史·志第七十·禮二十(賓禮二)》: 皇太后臨朝聽政。乾興元年,真宗崩,遺旨以皇帝尚幼,軍國事兼權取皇太后處分。宰相率百官稱賀,復前奉慰,又慰皇太后於簾前。有司詳定儀式:內東門拜表,合差入內都知一員跪授傳進;皇太后所降批答,首書「覽表具之」,末云「所請宜許」或「不許」。初,丁謂定皇太后稱「予」,中書與禮院參議,每下制令稱「予」,便殿處分稱「吾」。皇太后詔:「止稱『吾』,與皇帝並御承明殿垂簾決事。」百官表賀。
  8. ^ 창덕궁 인정문에서 즉위하다:【禮曹垂簾聽政節目。 今此大王大妃殿下, 垂簾同聽政, 係是邦家莫重莫大之禮, 謹稽宋朝 宣仁太后故事、國朝貞熹聖母徽規, 磨鍊擧行。 一, 垂簾處所, 以便殿爲之, 臨時令政院稟旨。 一, 垂簾時, 大王大妃殿下座于簾內近東南向, 殿下侍座于簾外近西南向, 後以當中南向, 改書以入。 朝賀時, 依宣仁太后故事, 文、武官先行四拜于大王大妃殿下, 移班少西行, 四拜于殿下。 一, 垂簾時, 宋朝則簾前通語內侍傳宣, 我朝則大臣以大妃殿下親斷庶務, 所可深居宮中, 使內官傳命請令, 奏事官解釋文字以啓, 特許親聽矣, 今番則大王大妃殿、大殿同聽政, 奏事官先奏于殿下, 則殿下或親爲裁斷, 或仰稟慈旨, 大王大妃殿下, 或親宣慈敎, 諸臣或直奏簾前, 以爲一堂上下輔翼參贊之道。 一, 一月六對, 朝參、常參依例稟旨。 同聽政, 體宋朝日參、六參之例, 大政令、大典禮、時急邊報, 許令無時請對。 或賜宣召、祀典, 兵、刑、試官職等重務, 皆直啓于殿下, 稟慈旨裁決。 一, 慈敎稱大王大妃傳曰, 上敎稱傳曰, 大王大妃殿下敎令, 用宋朝稱予之例。 內外門鑰開閉、軍兵解嚴, 稟于大殿, 大殿稟慈旨後, 用標信、信箭擧行。 一, 諸臣疏章, 依貞熹聖母時故事, 上于殿下, 臺啓及各司啓辭、諸道狀聞, 亦啓于殿下, 或直斷, 或自內承稟後, 賜批。 一, 正、至、誕日三名日, 各道進箋于大王大妃殿, 一依大殿進箋之例, 方物、物膳, 依前擧行。 一, 殿下御經筵時, 大王大妃殿, 於簾內以時親臨時講。 一, 殿下於仁政門卽阼後, 仍具冕殿, 詣大王大妃殿下所御便殿, 率百官, 行四拜禮于殿庭, 訖, 殿下陞殿, 侍坐大臣、二品以上, 以次從陞, 起居于大王大妃殿、殿下, 後還復位, 大王大妃殿下還內, 殿下釋冕服, 反喪服還內, 諸臣退出。 一, 垂簾同聽政典禮至大, 倣貞熹聖母時事, 別爲頒敎中外, 而殿下還內後, 宗親、文、武百官, 改具布公服, 權停例擧行, 今初四日垂簾時, 大王大妃殿, 具翟衣殿座, 常時則用常時所御之服。 垂簾時殿座排設諸事, 令掖庭署及各該司進排。 一, 垂簾告由, 社稷、宗廟、永寧殿、景慕宮, 擇吉奉行。】
  9. ^ 以上部分參考杜芳琴,《中國歷代女主與女主政治略論》,頁35~37;鮑家麟,《中國婦女史論集四集》,臺北:稻鄉出版社,1977。
  10. ^ 《荀子‧強國》篇謂:「……女主亂之宮,詐臣亂之朝,貪吏亂之官。」
  11. ^ Tức từ thời điểm năm 1127 - 1131, quy trình sau khoản thời gian thân phụ con cái Tống Huy Tông và Tống Khâm Tông bị người Kim bắt thực hiện tù binh, Bắc Tống khử vong